Viktor – Judith Fanto

Our Score

Het is 1914 als de zesjarige Viktor Rosenbaum, telg van een gegoede Weens-Joodse familie, het weeskind Bubi uit een vijver in het Praterpark redt. Tussen hen ontstaat een levenslange vriendschap en Bubi wordt als pleegzoon opgenomen door de Rosenbaums. Viktor groeit op als deugniet, belhamel en rokkenjager, hij lijkt het zwarte schaap van de familie te worden. Maar de Anschluß in 1938 vormt een keerpunt: met heldhaftige vindingrijkheid en brutaliteit beschermt Viktor iedereen die hij liefheeft
Na de Anschluss duikt de familie onder in België en vestigt zich na de oorlog in Nederland. 

Vijftig jaar later komt Geertje, nazaat van de familie, in opstand tegen de angst en schaamte waarmee haar moeder en grootmoeder hun Joodse identiteit beleven. Ze wil weten waarom er over zoveel zaken gezwegen wordt en wie haar oud-oom Viktor eigelijk was, wat zijn rol in de familiegeschiedenis is geweest. Ze gaat, tegen de zin van haar familie in, op onderzoek uit.

Door de oorlog heeft mijn familie nooit echt de kans gekregen volwassen te worden.

Het verhaal wordt afwisselend verteld vanuit het heden – 1994 –  door Geertje in de ik-vorm, en vanuit de jaren voor de Tweede Wereldoorlog door Victor.

We komen het dichtst bij Geertje als karakter. Haar grootmoeder en moeder, voor wie de oorlog nog steeds niet voorbij is blijken aan een enorm schuldgevoel te lijden. Fanto laat ons met Geertje haar eigen innerlijke strijd over het Joods zijn in haar zoektocht naar de familiegeschiedenis meevoeren en -voelen. Het brengt haar tot feiten die ze niet verwacht had. Het verhaal heeft een dubbele, onvoorziene twist die zowel haar als mij als lezer verbluft.

Judith Fanto heeft een prachtig debuut geschreven. Ze hanteert mooie lange volzinnen, waarmee ze de personages heel diep en meeslepend treft. We voelen de angst en het krampachtig verborgen willen houden van het joods zijn door de oudere generaties, wat zelfs zo ver gaat dat zij Joden zelfs veroordelen omdat ze Joods zijn. Op indringend wijze laat de auteur zien hoe dit zelfs in de vierde generatie nog doorwerkt, hoe bij Geertje wroeging opspeelt als zij van het leven wil gaan genieten. De passage waarin zij tot het besef komt dat het leven ook anders kan, is hartverwarmend.

Hier gold het najagen van geluk en genot niet als symptoom van een immorele levenshouding (…) Hier hing geen schaduw. Hier scheen de zon.

Een schokkende gewaarwording overviel me, het gevoel dat ik altijd in het kleurnegatief van het leven had geleefd, in een onderbelichte diafilm, en nu pas in de ultieme, heldere weergave van hetzelfde beeld was gestapt.

Voorin het boek staat een heel handige stamboom, die ik regelmatig wil raadplegen. Maar ik lees dit als e-book en terugbladeren is dan zo lastig en tijdrovend. Digitaal lezen heeft toch wel een aantal nadelen.

AmboAnthos 2020
313 pagina’s

(Visited 22 times, 1 visits today)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.