Den Haag, 1624. Grietje van Goyen groeit samen met haar oudere zus Maria op aan de Nieuwe Bierkade. Ze is gevoelig, iets waar niet altijd ruimte voor is in het huishouden met een bekende vader, schilder Jan van Goyen. In de chaos van het dagelijks leven met leerlingschilders, geldzorgen en de tulpenmanie probeert ze haar hoofd koel te houden en haar angsten te onderdrukken. Dat ze soms vreemde visioenen heeft, vertelt ze al helemaal aan niemand.
Ze is vijfentwintig als ze assistent-schilder Jan Steen ontmoet, met wie ze binnen een jaar trouwt. Ze zal alles op alles moeten zetten om zichzelf te blijven naast de eigenzinnigste meesterschilder van de zeventiende eeuw en een gezin met zes kinderen.
Mérie van der Rijt is tekstschrijver en communicatieadviseur, gefascineerd door geschiedenis en vooral de geschiedenis van vrouwen. Haar debuut Het vrouwenhofje, is gebaseerd op het leven van de 17e-eeuwse Maria van Aerden.
Van der Rijt neemt in Het huishouden van Grietje Steen haar lezers mee in het huishouden van Grietje, dochter van Jan van Goyen en vrouw van Jan Steen, twee 17e-eeuwse schilders van wereldformaat. Haar zus Maria speelt een rol in het boek, maar Van der Rijt laat haar broer Cornelis helemaal weg.
Grietje is een rustige vrouw, wat angstig aangelegd, bang voor de duivel. Met haar lage zelfbeeld is zij voortdurend op zoek naar waardering en aandacht van haar vader. Ze heeft visioenen en ziet wat er gaat gebeuren. Ze komt tot rust in de keuken, waar ze haar fantasie loslaat op het koken van heerlijke gerechten voor haar gezin, waarbij ze tovert met specerijen en kruiden.
Het verhaal is gebaseerd op feiten, maar natuurlijk vult de auteur dit aan met fictie. Ze doet dit prachtig, zet Grietjes neer als een sterke, zelfbewuste vrouw, die haar angsten ontgroeit, hoewel sterke bijgelovigheid haar blijft beklemmen.
Van der Rijt heeft gezorgd voor een zeer boeiend relaas. Ze schetst een prachtig beeld van het leven in die tijd, met de vaak zeer onhygiënische omstandigheden die erbij hoorden, waarbij ze diep ingaat op wederwaardigheden van een schilder en op dagelijks leven van een schildersgezin.
De figuur Jan Steen doet denken aan de personage van Mozart in de beroemde film Amadeus. Vrolijk, aandoenlijk, wellicht soms naïef en goed van vertrouwen; elemaal opgaand in zijn kunst.
Het huishouden van Grietje Steen wakkert nieuwsgierigheid van de lezer aan naar meer informatie over de kunstschilders die in het boek figureren en die iedereen wel van naam kent, naar de geschiedenis van Delft (de Delftse donderslag), van Leiden.
Xander 2026
396 pagina’s