Jo Spains’ dertiende thriller Het experiment speelt zich af in twee tijdlijnen, waar tien jaar tussen zit en waar het verhaal voortdurend tussen heen en weer springt.
In 2014 verdwijnt de twintigjarige geneeskundestudent Theo spoorloos van St. Edmunds College in Dublin. Zijn vriendin Dani is radeloos, terwijl verder niemand zich zorgen lijkt te maken.
Tien jaar later keert Dani als geschiedenisdocent terug naar het college, maar ze blijkt nog lang niet over het verlies van Theo heen te zijn. Maar achter de besloten muren van het college is niet alles wat het lijkt. En ook Dani draagt haar geheimen met zich mee, hetgeen Spain mondjesmaat heel duidelijk maakt. Ze tipt die steeds net genoeg aan om te prikkelen, maar geeft niet veel tegelijk weg en dat is mooi gedaan. Het is verrassend hoe de auteur dan plotseling een andere kant van Dani laat zien.
Het is ergens jammer dat Spain sommige belangrijke zaken direct verklapt, waardoor een deel van de spanning weg is voordat de lezer goed en wel aan het boek begint. De eerste hoofdstukken geven een gevoel van op wankele stelten lopen, Spain schrijft vluchtig en laat haar lezer boven het verhaal hangen, zodat die niet echt diep in het wezen van de personages kunnen raken. Dit zorgt voor een ademloze gewaarwording, de lezer landt pas wanneer de auteur bereid is om het gevoel toe te laten dat het echt begint te lopen, terwijl het verhaal in feite allang aan de gang is.
Het medische experiment komt pas ter sprake als duidelijk is welke rol Dani heeft, en dat is pas naar eenderde van het boek. Maar Spain al verklaart al in een noot voorin het boek waar dit om gaat en een echte verrassing is het dus niet. Ze laat wel zien dat ze zelf inderdaad behoorlijk wat onderzoek gedaan heeft naar de werking van Alzheimer en mogelijke medicatie hiervoor. De auteur toont Dani’s zachte kant via de relatie met haar aan Alzheimer lijdende moeder en dit komt heel waarachtig over.
Anderzijds wisselt haar schrijfstijl tussen erg van-de-hak-op-de-tak en fragmentarisch, wat soms bijna kinderlijk overkomt, en dan weer vlot, vloeiend en los op een heel luchtige manier.
In Het experiment is veel ruimte besteed aan het medisch onderzoek, zelfs aan een heel congres, met langdradige dialogen en toespraken over medische en financiële zaken, waarvan de lezer de neiging krijgt om die diagonaal te lezen.
Toch komt Spain met heel verrassende wendingen. De twist aan het slot is prachtig en zet alles op scherp. Wat volgt is een afgrijselijke ontknoping.
Het experiment is een boeiend verhaal, dat zich afspeelt binnen de muren van een oude gerenommeerde Ierse universiteit en waar wel een flink feelgood-randje aanzit. De historische achtergrond met de bijbehorende sfeer treft Spain heel goed. Het – fictieve – medische experiment maakt het ook een interessant verhaal, met verschillende lagen. Maar het had beter opgeschreven kunnen worden.
De Fontein 2026
336 pagina’s