29 maart 2020
Op een stormachtige avond in het Victoriaanse Engeland, in de oude herberg The Swan aan de Theems, vertellen de vaste klanten elkaar verhalen om de tijd te doden, als onverwacht een vreemdeling naar binnenvalt. Hij is gewond en in zijn armen heeft hij het levenloze lichaam van een klein kind. Tijdens de geanimeerde gesprekken hierover gebeurt er dan iets wat nog onbegrijpelijker is. Het meisje lijkt gewoon weer tot leven te komen. Wat is er aan de hand? Een wonder? Tovenarij?
Voordat het mysterie opgehelderd kan worden, nemen de verhalen een vlucht vanuit de herberg langs de rivier, door elke verteller aangevuld met eigen waarnemingen en gedachtes. Zij verspreiden zich tegen de entourage van de koude, winderige, mistige rivier. Ik krijg het gevoel dat het altijd regent en mist en altijd donker en modderig is.
Het tijdperk – Victoriaans Engeland vraagt om Dickensiaanse personages en daar zorgt Setterfield op ongekende wijze voor. Het zijn levensechte typetjes, maar precies goed gedoceerd zodat het geen persiflages worden.
Zij schrijft meeslepend, filosofisch soms, in mooie zinnen en ja, inderdaad een vleugje Dickensiaans in haar uitwijdingen die op sommige plaatsen tamelijk plastisch zijn. Tot in detail zien we hoe Rita wonden schoonmaakt en hecht, met draad en naald, de patiënt slechts verdoofd met illegaal gestookte sterke drank.
De bewoners van de oevers van de Thames zijn verhalenvertellers, woordverzamelaars, nieuwsverspreiders. Ze begrijpen vaak niets van wat er gebeurt, de mystiek nemen zij voor lief en laten ze een grote rol spelen. De personages, kwetsbaar, hard werkend, niets bezittend of juist rijk, we leven met ze mee in hun strijd om het bestaan, hun hoop en wanhoop, hun verlangen – ze springen je allemaal levensecht van de bladzijdes tegemoet..
Het verhaal omspant uiteindelijk een heel jaar, een jaar waarin het raadsel van het verdronken meisje iedereen blijft bezighouden en men alles op alles zet om het raadsel op te lossen. Uiteindelijk treffen alle verhaalonderdelen, alle zijriviertjes, elkaar. Het resultaat is een sprookjesachtig, betoverend relaas dat boeit van begin tot eind. Maar de rivier blijft ten allen tijden ongrijpbaar. Zij heeft de werkelijk hoofdrol.
Setterfield heeft een prachtig sprookje geschreven, vol magie en mystiek, waarin ook mensen met verkeerde bedoelingen ronddolen. Dat zorgt voor extra spanning in het verloop die uitmondt in een onverwachte ontknoping.
Voorin het boek zit een historisch kaartje van de Theems. Als ik dat zie, ben ik al verkocht. Ik ben dol op landkaarten. En ja, The Swan bestaat nog steeds, bij Radcor aan de Theems. Hoe zou het zijn met de verhalen?
Uitgeverij Orlando, 2018
430 pagina’s